Ova praksa potiče iz perioda sredine 20. veka, kada su lekari počeli preporučivati post za trudnice tokom porođaja, zbog dokumentovane povećane opasnosti od aspiracije kod onih koje su se porađale pod opštom anestezijom.
Trudnice su podložne povećanom riziku od aspiracije iz više razloga, uključujući pritisak materice prema želucu i opuštanje mišića jednjaka, uzrokovanog hormonom progesteronom. Mendelsonova studija iz 1946. godine, koja je poslužila kao osnova za ovo ograničenje, danas se smatra zastarelom i nepouzdanom u razvijenim zemljama.
Studija sa ograničenim istraživanjima zasnovala celu medicinsku javnost
Iako se mnogi lekari i dalje pridržavaju prakse zabrane unošenja hrane i tečnosti pre opšte anestezije, oslanjajući se na Mendelsonovu studiju iz 1946. godine, treba naglasiti da se njeni rezultati danas smatraju nepouzdanim u razvijenim zemljama. Ova studija ukazuje na veoma nizak rizik od aspiracije tokom operacija u opštoj anesteziji, što se odnosi i na porođaj carskim rezom. Njene zaključke, koji sugerišu na mogući rizik od dva smrtna ishoda na osnovu 40.000 trudnih žena (0,0045% smrtnost) danas se smatraju zastarelima jer nema novih istraživanja koja potvrđuju potrebu za izbagavanjem vode tokom porođaja.
Kakva je praksa u drugim zemljama?
Savremeni medicinski stavovi bi trebalo da uzmu u obzir napredak u anesteziologiji i nedostatak potvrde ovih rezultata u aktuelnim medicinskim istraživanjima. Ovaj pomak u perspektivi doprinosi preispitivanju potrebe za striktnom zabranom unosa hrane i tečnosti pre opšte anestezije, naročito u kontekstu današnjih standarda i saznanja.
U savremenom medicinskom kontekstu, pristup regionalnoj anesteziji, poput epidurala ili spinalne anestezije, postao je učestalija praksa tokom porođaja. Za razliku od opšte anestezije, regionalna anestezija smanjuje rizik od aspiracije i čini porođaj sigurnijim. Razvijene zemlje poput Velike Britanije i Novog Zelanda odavno su napustile ovu zastarelu praksu, ostvarujući poboljšane rezultate u zdravlju majki i novorođenčadi.
Savremena naučna istraživanja
Cochrane pregled, koji se oslanja na pristup Koheren saradnje, analizirao je pet ispitivanja s učesnicima niskog rizika i zaključio da nema jasnih dokaza o koristi ili šteti od unošenja hrane i pića tokom porođaja. Ova međunarodna mreža istraživača i zdravstvenih stručnjaka posvećena je sažimanju i sintetizovanju naučnih dokaza kako bi pružila relevantne informacije za donošenje odluka u oblasti zdravstva. (Singata et al. 2013). Čak i kada su u obzir uzeti faktori kao što su epiduralna anestezija ili prisustvo dijabetesa, nije bilo statistički značajnih razlika u ishodima.
S druge strane, obimniji i savremeniji pregled istraživanja ukazuje da su osobe koje nisu podvrgnute strožim pravilima o ishrani tokom porođaja imale nešto kraće trajanje porođaja, prosečno za oko 16 minuta, ali bez drugih značajnih razlika u zdravstvenim ishodima (Ciardulli et al. 2017). Samo jedno od ispitivanja u okviru ovog pregleda uzelo je u obzir zadovoljstvo roditelja, otkrivajući da je veći broj učesnika iz grupe koja je jela izrazio zadovoljstvo ishranom tokom porođaja u poređenju sa onima koji su samo pili vodu (97% naspram 55%) (Goodall & Wallymahmed, 2006).
Stoga, pitanje unošenja hrane i pića tokom porođaja trebalo bi se postaviti u kontekstu telesne autonomije i ljudskih prava. Sve žene koji prolaze kroz proces porođaja, bez obzira na prisustvo epiduralne anestezije ili dijabetesa, trebalo bi da imaju pravo da same odluče hoće li jesti ili piti tokom ovog važnog životnog događaja.
Informisana odluka porodilje je ključna
Strah od aspiracije, iako istorijski opravdan, sve više gubi validnost s napretkom anestezioloških tehnika i nedostatkom relevantnih podataka koji potkrepljuju ovu zabrinutost. Paternalistički stavovi unutar medicinske zajednice, gde se odluke donose za pacijente umesto s njima, doprinose održavanju zastarelih praksi. Važno je naglasiti da rizik od aspiracije, posebno kod pacijenata sa niskim rizikom, gotovo ne postoji u današnjim medicinskim okruženjima.
Podaci takođe ukazuju na potrebu pružanja trudnicama autonomije u donošenju informisanih odluka o svojoj nezi, uzimajući u obzir savremene statističke činjenice. U današnje vreme, korišćenje regionalne anestezije postaje standard, označavajući značajnu promenu u praksi u odnosu na period kada je post bio uobičajen tokom porođaja.
