U procesu vantelesne oplodnje (VTO), period između spajanja jajne ćelije i sperme i samog embriona koji se vraća u matericu podseća na najvažniji ispit u biologiji. Iako se mnogo govori o stadijumu blastociste (peti dan razvoja), treći dan nakon aspiracije jajnih ćelija je kritična prekretnica. To je dan kada embrion prolazi kroz svoj prvi veliki genetski test i kada embriološki tim donosi odluke koje direktno kroje sudbinu postupka.
Šta je aspiracija jajnih ćelija?
Aspiracija (punkcija) jajnih ćelija je kratka, minimalno invazivna hirurška procedura kojom započinje laboratorijska faza VTO ciklusa. Nakon što pacijentkinja prođe kroz proces hormonske stimulacije kako bi u jajnicima sazrelo više folikula, lekar pod kontrolom ultrazvuka koristi tanku, šuplju iglu da bi kroz zid vagine pristupio jajnicima.
Pomoću blagog vakuuma, tečnost iz svakog folikula se isisava, odnosno, aspirira, zajedno sa zrelom jajnom ćelijom koja se u njoj nalazi.
Ova procedura se najčešće izvodi u kratkotrajnoj opštoj intravenskoj anesteziji i traje oko 15 do 20 minuta.
Odmah nakon aspiracije, tečnost se predaje embriologu koji pod mikroskopom identifikuje jajne ćelije, ispira ih i priprema za oplodnju (bilo klasičnim mešanjem sa spermatozoidima ili ICSI metodom – direktnim ubrizgavanjem spermatozoida u jajnu ćeliju. Dan kada se radi aspiracija računa se kao nulti dan.
Zašto je treći dan biološka prekretnica?
Nakon oplodnje, embrion počinje ubrzano da se deli. Prvog dana se proverava da li je došlo do pravilne oplodnje, 2. dana embrion obično ima 2 do 4 ćelije.
Međutim, 3. dan nosi posebnu težinu iz nekoliko ključnih medicinskih razloga:
1. Aktivacija embrionalnog genoma
Do trećeg dana, embrion se deli koristeći isključivo energiju, proteine i genetski materijal koji su već bili akumulirani unutar jajne ćelije majke. Sam embrion je do tada bio genetski “tih”.
Oko trećeg dana razvoja dešava se ključni korak pod nazivom aktivacija embrionalnog genoma. Kako se navodi u velikoj naučnoj retrospektivi objavljenoj u časopisu “Molecular Reproduction and Development”, u ovom trenutku embrion prvi put “pali” sopstveni genetski kod – kombinaciju majčinih i očevih gena.
Ako embrion ima unutrašnje genetske anomalije ili ako postoji problem sa kvalitetom sperme, razvoj će se najčešće zaustaviti upravo u ovoj fazi, između 3. i 5. dana. Zato medicina posmatra 3. dan kao biološki filter koji odvaja embrione sa stvarnim potencijalom za život od onih koji nemaju genetski kapacitet za dalji razvoj.
2. Morfološka procena kvaliteta
Na Dan 3, zdrav embrion bi idealno trebalo da se sastoji od 6 do 8 ćelija. Embriolozi u ovom periodu ocenjuju tri ključna parametra na osnovu kojih gradiraju embrione: broj ćelija, stepen fragmentacije i simetriju ćelija.
Prema poznatoj studiji tima stručnjaka predvođenih Van Rojenom, objavljenoj u časopisu “Human Reproduction”, embrioni koji trećeg dana dostignu tačno 8 ćelija i imaju nizak procenat fragmentacije, ispod 10%, imaju statistički značajno veću šansu da dostignu stadijum blastociste i uspešno se implantiraju u matericu. Sve manje od 6 ćelija u ovom danu često signalizira usporen razvoj.
3. Strateško planiranje: Transfer 3. dan vs. 5. dan
Treći dan je momenat kada klinika donosi konačnu odluku da li će se raditi takozvani “rani transfer” 3. dana ili će se embrioni pustiti da se razvijaju do stadijuma blastociste, odnosno 5. dana.
U klasičnoj kliničkoj studiji objavljenoj u prestižnom “New England Journal of Medicine”, dokazano je da prenos embriona petog dana (blastociste) daje veće stope uspešnosti po pojedinačnom transferu, jer se čekanjem vrši prirodna selekcija. Međutim, ista medicinska praksa nalaže da ako pacijentkinja na 3. dan ima mali broj embriona (npr. samo jedan ili dva), čekanje petog dana nosi preveliki rizik da se razvoj zaustavi u laboratoriji. U tim slučajevima, transfer na 3. dan je sigurnija opcija jer se smatra da prirodno okruženje materice može pružiti bolju potporu embrionu graničnog kvaliteta nego veštački medijum u inkubatoru.
Komentari (0)